Heemskerk is de trotse winnaar van de Bruisende Binnenstad Bokaal. Een bezoek aan de gemeente laat zien dat Heemskerk deze aanmoedigingsprijs met recht heeft gewonnen. In een interview met wethouder Economische Zaken (EZ) Marieke van Dijk en beleidsmedewerker EZ Marjon Zorge achterhalen we wat maakt dat de Heemskerkse binnenstad zo levendig is.

Best practice: Heemskerk – bijzonder betrokken en een brede blik

Door Barbara Heebels (Platform31)

Heemskerk is de trotse winnaar van de Bruisende Binnenstad Bokaal.* Een bezoek aan de gemeente laat zien dat Heemskerk deze aanmoedigingsprijs met recht heeft gewonnen: het is er zelfs op een gewone donderdagochtend behoorlijk bruisend. In een interview met wethouder Economische Zaken (EZ) Marieke van Dijk en beleidsmedewerker EZ Marjon Zorge probeer ik erachter te komen wat maakt dat de Heemskerkse binnenstad zo levendig is. Wat is het geheim van Heemskerk? En welke lessen kunnen andere gemeenten hieruit trekken?

Inwoneraantal   39 146

Regio   IJmond

Provincie   Noord-Holland

Wist je dat   de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) in Heemskerk de komende jaren wordt geprofessionaliseerd met een subsidie van de provincie Noord-Holland?

In gesprek met   wethouder Economische Zaken (EZ) Marieke van Dijk en beleidsmedewerker EZ Marjon Zorge

 

Heemskerkers bezoeken graag de binnenstad en er is een mooi winkelrondje,” begint wethouder van Dijk bescheiden. Wat dat betreft heeft Heemskerk een streepje voor ten opzichte van sommige andere gemeenten. Een relatief goede uitgangspositie dus. Maar dit is lang niet het enige wat maakt dat ik als Amsterdamse graag nog eens naar Heemskerk kom. De afgelopen jaren is er hard gewerkt aan het verbeteren van de binnenstad, zowel met de ondernemers in Heemskerk als door middel van regionale samenwerking. Zo is er een bedrijveninvesteringszone (BIZ) gevormd met de ondernemers in het centrum, is er een regionale detailhandelsvisie IJmond vastgesteld met de andere IJmond gemeenten Beverwijk en Velsen, en wordt er hard gewerkt aan de bekendheid van Heemskerk en het aantrekken van nieuwe bezoekers.

Professionaliteit en persoonlijke betrokkenheid

Sinds 2017 zijn de ondernemers in de binnenstad van Heemskerk georganiseerd in een BIZ. Dit houdt in dat de ondernemers in het centrum gezamenlijk investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. Iedere ondernemer in het gebied betaalt hieraan mee. “Een mooi succes, maar minstens zo belangrijk was de weg ernaartoe”, vertelt Marjon Zorge. Na een eerste poging die net niet slaagde, schakelde de gemeente een professionele en onafhankelijke partij in voor het participatie-en communicatietraject. “Zo voorkom je dat je met elkaar weer in oude discussies terecht komt en is het ook makkelijker om zakelijke afspraken te maken met de verschillende betrokkenen.” Het uiteindelijk slagen van het opzetten van een BIZ kwam voort uit een goede combinatie van professionaliteit en persoonlijke betrokkenheid. Daarnaast is belangrijk om voldoende tijd te nemen voor het opzetten en het belang ervan ook daadwerkelijk te laten zien aan ondernemers. De noodzaak van een BIZ was voor sommige ondernemers niet gelijk duidelijk. Wat uiteindelijk zorgde voor een breder gevoelde urgentie was het ontbreken van kerstverlichting vanwege te weinig beschikbare middelen. “De kerstverlichting ging op zwart, misschien heel plat, maar dit maakte het belang van een BIZ wel duidelijk.” Nu de BIZ er is, is het belangrijk om de betrokkenheid vast te houden. De komende jaren wordt er daarom met behulp van een subsidie van de provincie Noord-Holland ingezet op het professionaliseren van de BIZ en de ´zelfredzaamheid´ van bijbehorende vereniging.

Over de gemeentegrens heen kijken

Een ander belangrijk succes is het vaststellen van een regionale detailhandelsvisie binnen de regio IJmond. Bijzonder aan deze visie is dat er ook echt is vastgelegd (in een stromenschema) wanneer het toevoegen van detailhandel met de andere gemeenten binnen IJmond dient te worden afgestemd. Bijvoorbeeld het uitbreiden van een goedlopende modewinkel buiten een kansrijk winkelgebied. “Het is belangrijk om elkaar iets te gunnen” vertelt wethouder van Dijk over het proces hiernaartoe. Zorgen voor complementariteit binnen de regio, in plaats van elkaar vooral beconcurreren, is cruciaal voor de levendige binnensteden. Dit vraagt soms om moeilijke keuzes en dan is het belangrijk dat hiervoor afspraken zijn vastgelegd. Daarnaast kijkt de gemeente Heemskerk ook op andere manieren bewust over haar grenzen, bijvoorbeeld door deel te nemen aan activiteiten die door de provincie en de Metropoolregio Amsterdam worden georganiseerd. Het is belangrijk om je als gemeente te blijven informeren over waar andere gemeenten in de regio en breder mee bezig zijn. Om zo van elkaar te kunnen leren, bijvoorbeeld bij het opzetten van een BIZ. Tot slot kijkt de gemeente ook over haar grenzen heen als het gaat om het aantrekken van nieuwe groepen bezoekers. Heemskerk en haar winkels zijn populair onder de eigen inwoners, maar kunnen nog winnen aan bezoekers en toeristische bestedingen.

Aantrekken door te verbinden

Bij het aantrekken van bezoekers van buitenaf verbindt de gemeente verschillende domeinen en partijen. Wethouder van Dijk spreekt in haar functie zowel met winkeliers en horecaondernemers als met Bed&Breakfast-houders, hoteliers en uitbaters van recreatievoorzieningen. Weten wat er in elke sector speelt helpt bij het vinden van gezamenlijke belangen en het creëren van draagvlak onder ondernemers voor nieuwe initiatieven. Om het gezamenlijk belang van het aantrekken van meer bezoekers van buitenaf te ondersteunen, wordt de toeristenbelasting ingezet voor het ontwikkelen van een duidelijke identiteit en het versterken van het imago van Heemskerk en haar binnenstad.

Meer dan de som der delen

De verschillende initiatieven in Heemskerk versterken elkaar. Het opzetten van een BIZ – ook het proces hiernaartoe! – en het komen tot een regionale detailhandelsvisie met bindende afspraken en regionaal advieskader blijken elkaar op een mooie manier versterkt te hebben. Het vormen van een BIZ en de vele gesprekken met verschillende typen ondernemers in Heemskerk hebben er toe bijgedragen dat het belang van het versterken van de binnenstad en samenwerking op dit vlak door de gemeenteraad werden erkend. Dit heeft geholpen bij het creëren van bestuurlijk draagvlak voor de regionale detailhandelsvisie. Andersom heeft het opstellen van een regionale detailhandelsvisie geholpen om ondernemers het belang van een BIZ te laten inzien. Om de positie van Heemskerk in de regio te handhaven is het immers van belang om goed georganiseerd te zijn.

Het geheim van Heemskerk

Drie belangrijke lessen die ik voor u uit Heemskerk heb meegenomen zijn:

  • Maak in de regionale visie afspraken over wanneer je afstemt met andere gemeenten. Het is belangrijk om elkaar hierbij iets te gunnen. Wees daarbij als gemeente realistisch over de kansen van jouw binnenstad.
  • Investeer als gemeente in de betrokkenheid van lokale ondernemers door persoonlijk contact en het spreken van hun taal.
  • Leg verbindingen tussen verschillende domeinen en partijen en investeer samen in een duidelijk merk naar buiten toe.

Het geheim van Heemskerk? Dat is toch de bijzondere combinatie van een sterke persoonlijke betrokkenheid van de verschillende stakeholders in Heemskerk  én een blik naar buiten toe gericht. Oftewel: niet navelstaren, wel samen de schouders eronder zetten.

*Heemskerk kreeg deze prijs uitgereikt op de startbijeenkomst van het Kennisnetwerk nieuwe binnensteden op 30 mei 2018 in Utrecht. Lees hier meer over deze bijeenkomst.

X

Blijf op de hoogte

Ontvang 4 keer per jaar in één nieuwsbrief, aangevuld met nieuwe publicaties, informatie over bijeenkomsten, best practices en blogs.