De binnenstad als concept blijft voor mij sociaal, mentaal en economisch van belang. Maar in het denken over de toekomst van onze binnensteden is het van belang om te (h)erkennen dat verschillende schalen en economische structuren door elkaar heen lopen.

Opinie: Kunnen we buiten de binnenstad als concept?

Blog Barbara Heebels, Platform31

 

Hoe zien onze binnensteden eruit over twintig jaar? Wordt de binnenstad een decor van anonieme wolkenkrabbers en leegstaande winkelpanden? Of juist een hart van nieuwe bedrijvigheid? En hoe verschilt dit voor Amsterdam – waar ik nu woon – , en Dedemsvaart – waar ik laatst een weekendje doorbracht? Over deze vragen gingen Kees Machielse (Hogeschool Rotterdam) en ik vorige week in gesprek met de leden van het Netwerk van toekomstverkenners. Spelend met onze scenario’s uit De Nieuwe binnenstad hadden we een inspirerende discussie met deze experts op het gebied van technologie en toekomst. Over 3D-printen, nieuwe materialenboulevards en stadslandbouw, maar ook over de ideale schaalgrootte van stedelijke agglomeraties en de functie van de binnenstad. Eén prangende vraag speelt sindsdien door mijn hoofd: past de binnenstad als schaal en afbakening nog wel bij het veranderende productie-en consumptielandschap en bij onze toegenomen mobiliteit? Een vraag zonder eenduidig antwoord (dat zijn de leukste!) maar ik deel graag mijn overpeinzingen hierover met jullie.

Misschien moet het antwoord op deze vraag wel ‘nee’ zijn. Omdat we onze concurrentiekracht niet in onze afzonderlijke binnensteden maar in de verbinding met de regio als ‘netwerkstad’ vinden. De Randstad concurreert met de metropolen Londen en Parijs en het Ruhrgebied. Grootte zorgt daarbij voor schaalvoordelen – voor een twee keer zo grote stad heb je maar anderhalf keer zoveel supermarkten nodig – en voor meer sociale interactie en uitwisseling van ideeën. Is de binnenstad nog een relevant schaalniveau om economische ontwikkelingen te bekijken? In dit verhaal lijkt de binnenstad van Dedemsvaart en mogelijk zelfs die van Amsterdam geen relevant hart meer te zijn.

Maar dit lijkt mij toch een te eenzijdig verhaal… allereerst omdat binnensteden meer zijn dan economische knooppunten en als hart van de stad meerdere betekenissen in zich draagt. Naast de binnenstad als hart dat de samenleving economisch en sociaal in beweging houdt door shoppen, cultuur en ontmoeting, heeft de binnenstad ook een symbolische functie. We verbinden ons emotioneel met het hart van onze stad en ontlenen er een deel van onze identiteit aan. Amsterdam Beach zal toeristen misschien naar de kust brengen, maar weinig Zandvoortenaren zullen ‘I Amsterdam’ tot hun nieuwe lijfspreuk maken. Hoe verhoudt de economisch meest optimale schaal zich dan tot de emotionele verbinding die mensen met hun eigen stad en binnenstad hebben? De binnenstad blijft sociaal en in de hoofden van mensen van belang.

Daarnaast blijft de binnenstad ook economisch relevant omdat een circulaire economie nieuwe mogelijkheden biedt, voor binnensteden – groot en klein. In de scenario’s die wij ontwikkelden voor De nieuwe binnenstad vind ik de autarkische binnenstad – waarin steden en hun ommeland deels zelfvoorzienend zijn – misschien wel de interessantste. Aan de basis van dit scenario staan open data en een lokale circulaire economie. Lokaal produceren krijgt in dit scenario een nieuwe dimensie met de prosumer: de consument die zijn eigen producten maakt door 3D-printcapaciteit in een van de nabijgelegen hubs te huren en oude plastics een nieuw leven in te blazen. Binnensteden krijgen hiermee een nieuwe economische en sociale functie. Tegelijkertijd biedt open data de mogelijkheid om kennis uit te wisselen over nieuwe technologieën op regionaal, nationaal en mondiaal niveau, bijvoorbeeld over het hergebruik van grondstoffen en materialen. Ik geloof dus niet dat straks alles lokaal zal zijn, maar dat dit verhaal ook naast de netwerkstad met zijn mondiale netwerken en productieketens kan bestaan.

De binnenstad als concept blijft voor mij sociaal, mentaal en economisch van belang. Maar in het denken over de toekomst van onze binnensteden is het van belang om te (h)erkennen dat verschillende schalen en economische structuren door elkaar heen lopen. Het is in die complexe werkelijkheid dat we met elkaar moeten blijven nadenken over de leegstand én enorme kansen in onze binnensteden. Digitalisering en circulaire economie bieden nieuwe mogelijkheden voor onze binnensteden, maar dit vraagt wel om een bredere blik en verder vooruit kijken.

 

Bron: Platform31

X

Blijf op de hoogte

Ontvang 4 keer per jaar in één nieuwsbrief, aangevuld met nieuwe publicaties, informatie over bijeenkomsten, best practices en blogs.